Τελικά οι μαθητές μας γνωρίζουν τι είναι Γραμματική και τι Συντακτικό; Μπορούν να τα ξεχωρίσουν; Και αν όχι, εμείς πώς μπορούμε να τους μάθουμε να τα ξεχωρίζουν;
Ένας παιχνιδιάρικος χωρισμός των δύο μεγάλων κεφαλαίων της Γλώσσας ίσως βοηθήσει…
Από ποια “βαλίτσα” να αντλήσουν κάθε φορά τις απαντήσεις τους;
Το “πρόβλημα”
Τα τελευταία χρόνια αναλαμβάνω τάξεις Ε΄και ΣΤ΄Δημοτικού. Και διαπιστώνω το ίδιο «πρόβλημα» ξανά και ξανά. Οι μαθητές μας, όση έφεση κι αν έχουν στα μαθήματα και συγκεκριμένα στη Γλώσσα, όσο συστηματικά κι αν έχουν συνηθίσει να εργάζονται, σε όποιο επίπεδο κι αν έχουν φτάσει… μπερδεύουν όλα εκείνα τα στοιχεία που συνιστούν το Συντακτικό ή τη Γραμματική της ελληνικής Γλώσσας (και μάλλον κάθε γλώσσας).
Κι ενώ είναι μεμονωμένα αποτελεσματικοί σε ασκήσεις που ζητούν για παράδειγμα να βρουν τα υποκείμενα σε κάποιες προτάσεις, ξαφνικά μπορεί στην ερώτηση «Τι μέρος του λόγου είναι η τάδε λέξη;» να απαντήσουν ότι είναι «Υποκείμενο».
Για ποιον λόγο οι μαθητές μας δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τη Γραμματική από το Συντακτικό;
θα μπορούσαμε να δώσουμε πολλά ακόμη παραδείγματα στα οποία είναι φανερή αυτή η σύγχυση και σίγουρα θα μπορούσαμε να την αποδώσουμε σε πληθώρα παραγόντων. Αλλά δε θα το κάνουμε σε αυτό το άρθρο. Θα σημειώσουμε, ωστόσο, ότι η σύγχυση αυτή πιθανότατα δεν προκύπτει από έλλειψη γνώσεων, αλλά από έλλειψη οργάνωσης αυτών των γνώσεων και τελικά επίγνωσης. Επίγνωσης του τι διδάσκουμε οι εκπαιδευτικοί και τι μαθαίνουν οι μαθητές στη Γλώσσα όλα τα προηγούμενα χρόνια και σε ποια κατηγορία ανήκει καθένα από τα αντικείμενα μελέτης κάθε φορά. Απουσία, δηλαδή, μεταγνωστικών δεξιοτήτων που αφορούν στον συγκεκριμένο γνωστικό τομέα.
Μήπως η λύση είναι οι “βαλίτσες” της Γραμματικής και του Συντακτικού;
Γι’ αυτόν τον λόγο δημιούργησα τις αφίσες Γραμματικής και Συντακτικού, στις οποίες προσπάθησα να συγκεντρώσω όλα εκείνα τα στοιχεία που συνιστούν τη Γραμματική και το Συντακτικό και τα οποία περιλαμβάνονται στην ύλη του Δημοτικού Σχολείου. Για παράδειγμα, σε ένα πινακάκι στην αφίσα με τη “βαλίτσα” της Γραμματικής οι μαθητές μπορούν να δουν ποια είναι τα είδη των αντωνυμιών, αλλά και ποια είναι τα στοιχεία της ταυτότητας μιας αντωνυμίας (γένος, πτώση, αριθμός). Τα οργάνωσα, λοιπόν, όλα χωρίζοντάς τα σε δύο «βαλίτσες». Τη βαλίτσα της Γραμματικής και τη βαλίτσα του Συντακτικού. Και κάθε φορά που κάνω μια ερώτηση ή συναντάμε μια άσκηση με τους μαθητές μου στην τάξη, ρωτάω: «Από ποια βαλίτσα θα τραβήξεις την απάντησή σου; Από της Γραμματικής ή του Συντακτικού;».
Υπάρχει αποτέλεσμα;
Με αυτόν τον τρόπο δίνεται στους μαθητές μας η δυνατότητα να οργανώσουν τις γνώσεις τους. Με συνέπεια χρήσης του υλικού όλη τη χρονιά, διαπιστώνω ότι σιγά σιγά όλοι μπορούν πια να ξεχωρίσουν ότι Γραμματική και Συντακτικό αποτελούν δυο τελείως διαφορετικές ενότητες για τη γλώσσα. Αλληλένδετες, αλλά διαφορετικές. Και κάπως έτσι… κάνουν ένα ακόμη βήμα προς την απόκτηση μεταγνωστικών δεξιοτήτων.
Οι αφίσες με τις “βαλίτσες” μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως οπτικό βοήθημα στο τετράδιο των μαθητών, ώστε να βοηθηθούν ακόμη περισσότερο στην οργάνωση των γνώσεών τους.
Μπορείτε να τις κατεβάσετε από το προφίλ του The Teacher Project στο Eduki πατώντας εδώ. Στείλτε μας μήνυμα στο Instagram ή στη φόρμα επικοινωνίας, αν θέλετε να το λάβετε με έκπτωση!
Αφήστε μια απάντηση